essntial

1. ge - ziemia graphein - pisać, opisywać (j.gr.) Eratostenes z Cyreny III-II w. p.n.e. 2. Geografia - to nauka o powłoce ziemi jej przestrzennym zróżnicowaniu przyrodniczym i społeczno-ekonomicznym oraz o związkach jakie zachodzą między poszczególnymi zjawiskami w niej obrębie, a także między środowiskiem geograficznym a działalnością człowieka. Środowisko przyrodnicze - rośliność, wody, zwierzęta, skały, budowa geologiczna klimat, ukształtowanie terenu (rzeźba) środowisko przyrodnicze + człowiek i jego działania = środowisko geograficzne Powłoka ziemska - to przestrzeń geograficzna na pograniczu warstwy ciekłej stałej i gazowej do takiej wysokości i takiej głębokości do jakiej sięga działalność człowieka 3. Podział geografii -ogólna -regionalna Geografia a)fizyczna -meteorologia (pogoda z dnia) -klimatologia (wieloletnie obserwacje) -oceanografia -hydrologia -geologia (nie należ do nauk geologia) -gleboznastwo -biogeografia b) ekonomiczna ...

Wiele zagadek dotyczących skorupy ziemskiej zostało rozwiązanych w latach sześćdziesiątych naszego stulecia. Jednak najważniejszych odkryć dokonano na dnie oceanu, a nie - jak można by się spodziewać na lądzie Obecnie wiemy już w jaki sposób powstają wulkany i co powoduje trzęsienia ziemi. Potrafimy wyjaśnić, dlaczego występują  one w pewnych tylko rejonach świata, podczas gdy w innych mieszkańcy mogą spać spokojnie. Nikogo już nie dziwi, że Alaska, skalisty półwysep pokryty lodem i śniegiem, jest bogatym źródłem ropy naftowej, powstałej ze szczątków drobnych istot i roślin żyjących w środowisku morskim. Nie jest też zagadką, dlaczego uformowany ze szczątków roślin tropikalnych węgiel kamienny, występuje przede wszystkim na terenie północnej Europy. Większość odpowiedzi na pytania dała teoria o wędrówce kontynentów, czyli teoria ruchu wielkich płyt litosfery, przedstawiona przez niemieckiego meterologa Alfreda Wegenera już w 1915 roku. Jednak musiało upłynąć jeszcze wiele lat , ...

Dawne mapy obu Ameryk wykazują zdumiewająco zbieżność pomiędzy linią brzęgową Nowego i Starego Świata. Czy jest zatem mozliwe, by odległe od siebie kontynenty stanowiły kiedyś jedną całość? Wp połowie dziewiętnastego wieku naukowcy odkryli skamieniałości podobnej natury na oddalonych od siebie krańcach Ziemi. ???Na początku naszego stulecia amerykański geolog Frank B. Taylor postawia tezę, że kontynenty stopniowo oddaliły się od siebie. Według niego przesuwanie się lądów mogło wytworzyć ciśnienie powodujące wypiętrzenia się olbrzymich łanców górskich. Teoria Wegenera Problem tym zajmował się również niemiecki meteorolog, geofizyk i astronom - Alfred Wegener. Wegener badał przede wszystkim zmiany klimatu ziemskiego  na przestrzeni dziejów. Próbował też odkryć tajemnicę ukrytą w skamielinach nad którymi pracował, na przykład w jaki sposób skamieniałe rośliny tropikalne znalazły się w skałach  ukrytych pod śniegami Grenlandii. Z drugiej strony istniały dowody, iż skały połud...

Ósmy kontynent Czy wiecie, że dziś, pod koniec XX wieku, na Ziemi wciąż są miejsca nietknięte ludzką stopą? Miejsca których nie widział żaden człowiek. Wydawać by się mogło, że ludzie zajrzeli już wszędzie. Zadbali dżungle równikowe, bezkresne oceany i lodowe przestrzenie podbiegunowe. Mapy powierzchni Ziemi nie mają białych plam. Inaczej ma się sprawa z podziemnym królestwem jaskiń. Nikt nie potrafi powiedzieć, ile ich jeszcze zostało niepoznawanych. Każdy rok przynosi moc nowych odkryć. Tylko w ciągu ostanich pięciu lat zaszczytne miano najgłębszej jaskini świata trzy razy zmieniało właściciela. Dla porównania - palmę pierwszeństwa wśród gór Mount Everest od lat stu z kawałkiem . Ziemia skrywa ogromne przestrzenie. Są tu przepaści tak głębokie, że nie słychać upadku zrzuconego z góry kamienia. W Chinach są groty tak wielkie, że da się do nich wlecieć samolotem. Komor w Torca del Carlista w Hiszpanii ma powierzchnię 11,5 hektara i wysokość 125 metrów. Do Śnieśnej Studni w Tatrach ...

1. Jak zbudowane jest wnętrze Ziemi? Ziemia składa się z trzech części, trochę tak jak jabłko. Skorupa ziemska, płaszcz ziemi i jądro. Ziemia składa się z trzech części: skorupy, płaszcza i jądra. znamy strukturę wewnętrzną Ziemi dzięki falom, które się rozchodzą podczas trzęsienia Ziemi. Płaszcz ma około 2900 km grubości. Jest w ruchu, co powoduje przesunięcia skorupy ziemskiej. Jądro zewnętrzne znajduje się w stanie płynnym, i jest bardzo prawdopodobne, że jądro wewnętrzne też jest płynnym. Składają się one prawdopodobnie z żelaza i niklu. Temperatura jądra wynosi, według tego co sądzą uczeni, między 2200 a 4400 stopni Celsjusza. Skorupa ziemska nie jest równej grubości Pod powierzchnią lądu stałego, skorupa ziemska ma około 35 km grubości. Pod oceanami już tylko 5 km. Płaszcz Część płaszcza składa się ze skał pozostających w stanie płynnym, które czasami przelewają się . przez pęknięcia w skorupie ziemskiej: jest to lawa wulkaniczna. Kiedy stygnie, lawa staje się bardzo t...

1. Jak tworzą się chmury? Dlaczego tworzą się chmury? Słońce podgrzewa wodę w oceanach, rzekach, wodach gruntowych i szacie roślinnej/.. Ogrzana w ten sposób woda przekształca się w parę wodną, niewidzialną i tak lekką, że się unosi. Tam spotyka zimne powietrze , powoli się ochładza i staje się mieszaniną kropelek wody i kawałków lodu, które płyną po niebie. To właśnie są chmury. Para wodna jest gazowym stanem skupienia wody. Powietrze przepełnione parą wodną rozszerza swoją objętość i wznosi się, gdy jego temperatura wzrasta. Wznosząc się, napotyka warstwy zimnego powietrza i ochładza sie. Oziębiając się, powietrze pozostawia część swojej wody, tworzy się nadwyżka pary, która przekształca się w kropelki wody i cząsteczki lodu. Nagromadzenie kawałeczków lodu i kropelek wody stanowi chmury. 2. Dlaczego chmury przybierają różne kształty? Chmury przybierają różne kształty, w zależności od ich  wysokości na niebie. Najwyższe są cirrusy, czyli chmury pierzaste, które wyglądaj...

Rewolucja kopernikańska upowszechniła pogląd, że Ziemia nie stanowi centrum Wszechświata, a jest zaledwie jedną  z planet krążących wokół Słońca. Nowa wizja świata poważnie zachwiała średniowieczny dogmatem, głoszącym , że człowiek jako najdoskonalsze stworzenie boskie jest podmiotem wszystkiego, co istnieje. Pobudzała wyobraźnię, skłaniała do refleksji. To właśnie wyobraźnia zgubiła XVI-wiecznego myśliciela włoskiego Giordana Bruna - spłonął na stosie między innymi za rozważania o nieznanych dalekich światach, na których żyją istoty inteligentne. Z czasem jednak zaczęto uważać na naturalne, że inne  planety, podobnie jak Ziemia, mogą być Ziemia, mogą być zamieszkane przez istoty rozumne. Emocje budziły jedynie dociekania, kim są nasi kosmiczni sąsiedzi. Jeden z największych filozofów nowożytnych, Immanuel Kant (1724-1804), zakładał na przykład, że im planeta leży dalej od Słońca, tym jej mieszkańcy są doskonalsi fzycznie i moralnie. O ileż lepiej zorganizowani od Ziemian mus...