Przejdź do głównej zawartości

Leksykologia

Antonimy - (wyrazy przeciwstawne) to wyrazy przeciwstawne znaczeniowo.
dobry-zły
smutny - wesoły
mały - duży

Ant- - ten przedrostek sam w sobie oznacza sprzeciw , kontrast. Są przecież antagonizmy, antypatie, programy antywirusowe. Łatwo więc zapamiętać, że antonimy to wyrazy przeciwstawne znaczeniowo.



Synonimy - (jedno znaczenie - dużo wyrazów) inaczej wyrazy bliskoznaczne. Mają bardzo podobne znaczenie, choć brzmią i wyglądają inaczej.

przystojny - urodziwy, piękny, ładny, cudowny
mały - nieduży, niewielki, drobny

Syn-  - znaczy podobny. U ludzi syn jest jest podobny do rodziców, w wyrazach synonimy to te , które mają podobne - bliskie sobie - znaczenie (dlatego nazywa się je też wyrazami bliskoznacznymi)

Homonimy - (jeden wyraz - dużo znaczeń) to wyrazy wieloznaczne. Brzmią tak samo, ale mają różne znaczenia.
Np. zmaek - w drzwiach, zamek - w spodniach czy w kurtce, zamek - królewski, zamek - z pisaku.

Homo- - taki sam wygląd, a inne znaczenie.


Szczególny przypadek homonimów - to wyrazy, które tak samo brzmią, choć mają odmienną formę graficzną - np. lód (zamarznięta woda) i lud (tłum), ważyć (na wadze) i warzyć (gotować).


Zapożyczenia

Język polski ciągle "pożycza" z innych jezyków wiele słów i całych zwrotów. Niektóre z nich stają się tak popularne, że rzadko kiedy zdajemy sobie sprawę, że tak napradę nie pochodzą z naszego języka.

W jaki sposób trafiają one do języka? To oczywiste - są wynikiem kontaktów Polaków z innymi narodowościami. To kontakty handlowe, towarzyskie, podróże , wspólne obyczaje i kultura, a nawet wojny sprawiały, że w naszym języku pojawiały się nowe wyrazy. Jeśli znasz historię Polski, możesz łatwo sie domyślić, kiedy i z jakiego języka przejęliśmy pewne wyrazy.

Na początku państwa polskiego w naszym języku pojawiły się wyrazy zapożyczone z łaciny, często za pośrednictwem języka czeskiego (stamtąd pochodziła przecież Dobrawa - żona Mieszka, dzięki której przyjęliśmy chrześcijaństwo). to m.in. wyrazy: kościół, ołtarz msza, pacierz, obywatel.

Z kolei z języka niemieckiego pochodzi wiele wyrazów związanych z życiem miejskim, rzemiosłem i gospodarką: ratusz, rynek, czynsz, burmistrz, gmina, handel, druk, rachunek.


Wyrazy zapożyczone z języka włoskiego przybyły do Polski wraz z królową Boną. Są to m.in. kalafior, kalarepa, karoca, tort, marcepan, szpada.

Za sprawą królowych: Marii Ludwiki i Marii Kazimiery (Marysieńki) do języka polskiego trafiło wiele francuzkich wyrazów - np. fryzjer, dama, awangarda.

To tyle, jeśli chodzi o historię zapożyczeń. Nie możesz jednak pominąć bardzo modnych od kilkunastu lat zapożyczeń z języka angielskiego. Nic w tym dziwnego - przecież ten język jest dziś najpopularniejszy, można się nim . porozumiewać na całym swiecie. Wiele z tych wyrazów to nazwy rzeczy i zjawisk, które w naszym języku nie mają własnych nazw. Bo jak przetłumaczyć "komputer" ? Często są to nazwy zawodów, sportów lub nowinek technicznych - np. snowboard, internet, surfing, talk-show. Jednak coraz częściej do języka polskiego przenikają wyrazy, które już mają swoje odpowiedniki - np. okay (w porządku), lunch (obiad), sorry (przepraszam), shop (sklep).

Ale może poprowadzisz dyskusję, podczas której zastanowicie się czy zapożyczenia są potrzebne?

Niektóre wyrazy (zwłaszcza te pochodzące z greki i zapożyczone z języka angielskiego) to internacjonalizmy, czyli takie wyrazy, które będą zrozumiałe na całym świecie (np. OK) lub mają podobną postać (np. filozofia).

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Anatomia Ssaków

I. UKŁAD RUCHOWY - POŁĄCZENIA 1. ) Połączenia włókniste do tej grupy należy więzozrost, szew oraz wiklinowanie. W więzozroście kości są połączone za pomocą tkanki łącznej włóknistej lub sprężystej. Rozpowszechnione na dużym obszarze występują pod nazwą błony międzykostnej lub więzadła. 1.1 . ) Szew -stanowi obszerna grupę połączeń. Występuje przeważnie w czaszce. Ze względu na charakter łączonych ze sobą kośc przyjęto kilka rodzajów szwów:  piłowaty, łuskowaty liściasty , płaski. a) pilowaty - występuje wtedy gdy krawędzie łączonych ze sobą kości mają kształt zębów piły np.szew potyliczno - międzyciemieniowy. b) liściasty -gdy kości zachodzą na siebie podobnie jak łuski ryby np. między kością ciemieniową a skroniową. c)płaski - tworzą kości równoległe do siebie, płasie i gładkie np. szew polityczno- łuskowy. 1.2.) Wiklinowanie -połączenie zębów z okostna zębodołu. 2.) Połączenia chrząstkowe -dzielą się na dwie zasadnicze grupy chrząstkozrost i spojenie...

"Żona Lota" Anna Achmatowa

Anna Achmatowa "Żona Lota" "I obejrzała się żona jego idąc za nim, a obróciła się w słup solny" (Genesis 19,26) "I szedł sprawiedliwy za mężem od Boga, Ogromny i jasny, na czarnej szczyt góry, A żonie Lotowej szeptała tak trwoga: Nadążysz, a teraz spójrz jeszcze za mury, Na wieże czerwone roszinnej Sodomy, Na plac, gdzieś nuciła i przędła, i żyła, Na okna już puste w wysokim tym domu, Gdzieś dzatki miłemu mężowi rodziła. Spojrzała - i skute w śmiertlenej niemocy jej nogi, tak bystre, przyrosły do ziemi, I widzieć nie mogły już więcej jej oczy, Bo Pan ją w przejrzysty słup soli zamienił. To strata niewielka, jak łza w oceanie, Lecz któż tę kobietę opłacze na ziemi? O, tylko w mym sercu na zawsze zostanie Bo życie oddała za jedno spojrzenie." Przekład Gina Gieysztor 1) Co zapowiada tytuł? Tytuł "Żona Lota" zapowiada, że w utworze będzie  mowa o wydarzeniach biblijnych (ze Starego Testamentu) i że w centrum wydarzeń z...

Kolo, okrag

1. Pole i obwod kola Pole kola P = πr^2 Obwod kola L = 2 πr r -  dlugosc promienia kola 2. Dlugosc luku Luk jest okreslony przez promien okregu r i kat srodkowy α. Dlugosc zaznaczonego luku AB i obwod okregu L pozostaja w takim samym stosunku wzglednie siebie jak kat srodkowy α i kat pelny 360o. AB/L = α/360o Dlugosc luku wycinka kola o promieniu r wycietego przez kat srodkowy o mierze α jest rowna 2πr * α/360o. 3. Pole wycinka kola Kat srodkowy α. Pole tego wycinka kolo P_w i pole kola P pozostaja w takim samym stosunku wzgledem siebie jak kat srodkowy α i kat pelny 360o. P_w/P = α/360o Pole wycinka kola o promieniu r wycietego przez kat srodkowy o mierze α jest rowne πr^2 * α/360o . 4.  W czasach starozytnych zauwazono, ze stosunek dlugosci okregu do dlugosci srednicy jest dla wszystkich okregow ta sama liczba, liczbe te oznaczono grecka litera π. Babilonczycy przyjmowali, ze liczba to jest rowna 3, Egipcjanie (16/9)^2, Archimedes podawal 22/7. W 16...