Przejdź do głównej zawartości

Anatomia Ssaków

I. UKŁAD RUCHOWY - POŁĄCZENIA

1. ) Połączenia włókniste

do tej grupy należy więzozrost, szew oraz wiklinowanie. W więzozroście kości są połączone za pomocą tkanki łącznej włóknistej lub sprężystej. Rozpowszechnione na dużym obszarze występują pod nazwą błony międzykostnej lub więzadła.

1.1 . ) Szew

-stanowi obszerna grupę połączeń. Występuje przeważnie w czaszce. Ze względu na charakter łączonych ze sobą kośc przyjęto kilka rodzajów szwów:  piłowaty, łuskowaty liściasty , płaski.

a) pilowaty

- występuje wtedy gdy krawędzie łączonych ze sobą kości mają kształt zębów piły np.szew potyliczno - międzyciemieniowy.

b) liściasty

-gdy kości zachodzą na siebie podobnie jak łuski ryby np. między kością ciemieniową a skroniową.


c)płaski

- tworzą kości równoległe do siebie, płasie i gładkie np. szew polityczno- łuskowy.

1.2.) Wiklinowanie

-połączenie zębów z okostna zębodołu.


2.) Połączenia chrząstkowe

-dzielą się na dwie zasadnicze grupy chrząstkozrost i spojenie


2.1.) Chrząstkozrost

- jest to połączenie między kośćmi gdzie tworzywem łączącym kości jest tkanka chrzestna. W zależności od tego jaka ona jest może to być chrząstkozrost szklisty (chrząstka nasadowa w kościach jest tkanka chrzęstna. W zależności od tego jaka ona jest może to być chrząstkozrost szklisty (chrząstka nasadowa w kościach długich) lub włóknisty (krążki międzyżebrowe)


2.2.)Spojenie

-to chrząstkozrost który ma we wnętrzu jamę np. spojenie miednicze

3.) Połączenia maziowe

a) Stawy

-składają się z powierzchni stawowych pokrytych chrząstkami torebki stawowej mazi oraz więzadła.

b)powierzchnia stawowa 

-to gładki obszar kości okryty chrząstką stawową w stawach mogą występować wstawki uzupełniające w postaci krązków stawowych. Sprężystość chrząstki likwiduje wsttrząsy powstałe w czasie ruchu.

c)torebka stawowa

- tworzy zamkniętą błoniastą obudowę stawu. Powstaje przy dużym udziale okostnej która tworzy warstwę włóknistą pod nią znajduje się unaczyniona i unerwiona warstwa maziowa. Warstwa włóknista zawiera włókna klejodalne i sprężyste co wpływa na jej charakter ochronny.

d) maź stawowa

- jest roztworem koloidalnym zawierającym mucynę. Znajdują się w niej złuszczone elementy komórek. Jest naturalnym smarem zmniejszającym tarcie w stawach.

e) podział stawów

stawy można podzielić na proste i złożone staw prosty to taki w którym występują tylko 2 kości np. biodrowy staw złożony to taki w którego skład wchodzi więcej niż 2 kości np. staw łokciowy mięsożernych.

f) stawy jednoosiowe 

-zachodzą w nim ruchy  tylko w jednej płaszczyźnie czyli zginanie i prostowanie należy do tej grupy staw zawiasowy i obrotowy.

g) staw zawiasowy

stanowi połączenie gdy jedna z powierzchni ma kształt walca a druga jest wklęsła. Zachodzi ruchy w osi poprzecznej przechodzącej przez środek np. staw łokciowy kopytnych walca.

h) staw obrotowy

ma również jedna oś obrotu, przebiega równoległe do połączonych kości np. staw szczytowo-obrotowy.

i) stawy dwuosiowe

-oprócz zginania i prostowania wykonywane są tych przywodzenia i odwodzenia należna do tej grupy staw owalny siodełkowy i kłykciowy.

j) stawy owalny

-powierzchnie w kształcie owalu umożliwia ruchy dookoła . Staw szczytowo-potyliczny.

k) staw siodełkowy

- przypomina kształt siodła np. staw żebrowo-poprzeczny

l) staw kłykciowy

-to staw skroniowo-żuchwowy

ł) stawy wieloosiowe

-to stawy o największej ruchomości możliwe ruchy zginania prostowania przywodzenia i odwodzenia wysuwa i cofania np. staw ramienny.

m) staw płaski

- powierzchnie stawowe są płaskie ruchomość jest nieznaczna ruchy ślizgowe np. nadgarstkowo- śródręczna






II. UKŁAD ODDECHOWY

1.) Nos, jama nosowa
-Wyróżnia się grzbiet nosa , rozpoczynający się nasada nosa i kończy wierzchołkiem nosa. Po obu stron wierzchołka nosa leży otwory nozdrzy przednich i prowadza do prawej lub lewej jamy nosowej. Zakończenie jamy nosowej stanowią nozdrza tylne otwierające się do jamy gardła. Między nozdrzami przednimi znajduje się przegroda nozdrzy, która przedłuża się w przegrodę  nosa właściwą.
-Skóra na nosie u różnych gatunków ulega różnym modyfikacją. U mięsożernych, owcy i kozy pojawia się płytka nosowa (lusterko nosowe), u świni tarcza ryjowa, u bydła śluzawica.
-Wyróżnia się  rusztowanie kostne, które tworzą kości czaszki, oraz rusztowania miękkie tworzone przez chrząstki nosa. Z zewnątrz nozdrza z boków obejmują skrzydła nosa boczne i przyśrodkowe. Po stronie górnej schodzą się one w kacie nosa do grzbietowym, a po stronie dolnej w kącie nosadobrzusznym. Rozwartość otworów nozdrzowych regulują mięśnie wyrazowe.
- Jama nosowa oddzielona jest  od jamy ustnej podniebieniem. . Jama nosowa składa się z przedsionka  nosa i jamy nosowej właściwej. Przedsionek wysłany  jest błona śluzowa typu skórnego, pokryta nabłonkiem wielowarstwowym płaskim. A błona śluzowa jamy nosowej właściwej dzieli się na  -śluzówkę okolicy oddechowej, zajmuje duża  część jamy nosowej, ma kolor różowy, pokryta jest nabłonkiem wielorzędowym, trzęsionym z Komórkami kubkowymi sluzówka okolicy węchowej jest na odcinku tylno-górnym, a ta śluzówka jest gruba, miękka , ma kolor żółty, żółtobrązowy i pokryta jest nabłonkiem z rozproszonymi komórkami zwojowymi (odbierają zapachy). Są tam również gruczoły wechowe. małżowiny sitowe tworzą błędnik sitowy, znajdujący się w tylno-górnym odcinku jamy nosowej, pokryty jest śluzówka typu węchowego.

2.) Krtań
-krótka
-chrząstkowo-błoniasta, mięśniowa rura między gardłem a tchawicą. Chrząstki, więzadła, mięśnie i nerwy krtani pokryta endodermalnym nabłonkiem,  częściowo wielowarstwowym płaskim, a częściowo wielorzędowym migawkowym.
-Jest pierwszym odcinkiem dórg oddechowych położonych dobrzusznie w stosunku do przełyku. Jest narządem głosotwórczym. Chrząstka tarczowata, pierścieniowata  oraz główna część chrząstki nalewkowatej są wytworami chrząstki szklistej, a chrząstka nagłośniowa, w tyle z chrząstką nagłośniowa są budowane z chrz. sprężystej. Zbudowana z chrząstek:
*chrząstka tarczowata - łączy sie z przodu z chrząstką nagłośniowa, a w tyle z chrząstką pierściowniowatą, którą częściowo obejmuje, w swym wnętrzu zaś zawiera chrz. nalewkowate
*chrząstka pierścieniowata - w części przedniej objęta częściowo przez chrząstkę tarczowatą, dołacza się do niej od tyłu
*chrząstki nalewkowate - są ruchliwe, co jst przydatne w czasie czynności oddechowej i wydawaniu głosu. Są odpowiednio ustawione za pomocą mięśni. Mają kształt trójściennej piramidy podstawą zwróconej w stronę chrząstki pierścieniowatej. Na tylno-górnym końcu teh podstawy znajduje się po pośrodkowej pow. sstaworowa do zestawienia z chrz, pierścieniowatą, a na kącie dolnym leży wyrostek głosowy. Na wierzchołku piramidy chrząstki nalewkowej jest wyrostek różkowaty zbudowany z chrząstki sprężystej.
*chrząstka nagłośniowa - zbudowana z chrząstki sprężystej i obleczona błona śluzowa jako nagłośnia, tworzy zamknięcie krtani w czasie połykania. Podstawa nagłośni umocowana do chrząstki tarczowatej przewęża się w szypułkę nagłośni. W przeciwległym do podstawy końcu nagłośnia tworzy wierzchołek nagłośni, zaostrzony u mięsożernych małych przeżuwaczy i konia, a zaokrąglony u bydła i świni. Od podstawy nagłośni po obu stronach odchodzi wyrostek klinowaty, skierowany ku górzy u konia, brak u świni, przeżuwaczy

3.) Tchawica
- rurowata, u szczytowej ścianie wpartej na rusztowaniu chrząstkowym w postaci pierścieniowatych chrząstek tchawicznych. Sięga od krtani do korzenia płuca. Przed wniknięciem do płuc ulega rozwidleniu na dwie odnogi tworząc rozdwojenie tchawicy i przedłuża się w oskrzele główne prawe i lewe. Tchawice ma trzy warstwy: błona śluzowa z nabłonkiem wielorzędowym migowkatym z komórkami kubkowymi. Warstwe włóknisto-chrzęstną, która obejmuje tkankę łączną zbitą i chrząstki tchawiczne zbudowane z chrząstki szklistej pokrytej ochrzęstna. Przydankę tchawicy zbudowanej z tkanki łącznej wiotkiej, spowija z zewnątrz tchawicę i zespala z okolicznymi narządami. Kształt tchawicy jest gatunków zmienny, w przekroju poprzecznym, jest ona spłaszczona bocznie u krowy, grzbieto-brzusznie u konia, okrągła u świni, podkowiasta u kozy.

4.) Płuca
-leża w jamie piersiowej, każde pokryte jest workiem opłucnym. Płuco ma kształt połowy stożka o podstawie skierowanej ku tyłowi a szczycie płuca skierowanym do przodu. Wyróżnia się wypukła powierzchnię zebrowa i spłaszczoną, posiadającą wyciski powierzchniowe przyśrodkową. Powierzchnia przyśrodkowa dzieli się na część kręgow a i część śródpiersiowa z wyciskami. Na tej powierzchni występuje wneka płuc, wykorzystywana przez i oskrzela , naczynia i nerwy wnikające do płuc. Na podstawie płuca jest powierzchnia przeponowa, która styka się z przeponą. Płuca ma brzeg tępy biegnący wzdłuż kręgosłupa, a reszta brzegów to brzegi ostre. Płuco prawe jest większe od płuca lewego.
a) u mięsożernych i świni
-płuco lewe dzieli się na płaty: ołat doczaszkowy, i jego część doczaskową i doogonowy. Płuco prawe na płat doczaszkowy, płat środkowy , płat ogonowy i płat dodatkowy
b) u przeżuwaczy
-płuco lewe dzieli się tak samo jak u świni i mięsożernych, zaś płuco prawe dzieli się na płat doczaszkowy i jego części doczaszkową i doogonową, płat środkowy, płat doogonowy, płat dodartkowy.
c) u konia
-płuco lewe dzieli się na płat doczaszkowy i doogonowy. Płuco prawe dzieli się na płat docżzaszkowy, płat ogonowy i płat dodatkowy. Gdy zmniejsza się światło dróg oddechowych wew. płuc, zmianą ulega nabłonek. Nabłonek wielorzędowy migawkowy przechodzi w nabłonek dwurzędowy, następnie jednorzędowy pryzmatyczny z migawkami, potem bez migawek. Do płuc dociera krew czynnościowa, pniem płucnym i zż. płucnymi oraz krew odżywcza tętniczymi gałeziami oskrzelowymi i żż. oskrzelowymi. Budowa mikro: Płuca dzieli się na segmenty oskrzelowo-płucne. Mają one kształt kima lub piramidy o podstawie skierowanej do opłucnej, a wierzchołkiem w stronę wnęki. Segmenty te oddzielone są od siebie tk. łączną z licznym i włóknami sprężystymi. Oskrzela główne wnikają do płuc, a od ich pnia odchodzą cieńsze odgałęzienia płatowe, oraz oskrzela segmentowe. Oskrzela segmentowe dzielą się na odgałęzienia oskrzelowe segmentów płucnych i odgałęzienia drobniejsze. Każdy segment płuca składa się z płacików płucnych (gronek) o kształcie piramidy. Powietrze do płacików wędruje oraz drobniejszymi odgałęzieniami i koniec stanowią oskrzeli końcowe. Te drogi to drzewo oskrzelowe. Oskrzelki końcowe przed wejściem w płatek płucny dzieli się na dwa oskrzeliki oddechowe, gdyż ich obudowe w większości stanowią pęcherzyki płucne, w których zachodzi wymiana gazowa. Od oskrzelików oddechowych odchodzą przewodzki pęcherzykowe, otoczone wyłącznie pęcherzykami płucnymi. Wreszcie w przewodzikach pęcherzykowatych oddzielaja się zgłębienia w postaci woreczków pęcherzykowych. Oskrzeliki oddechowe w miejscach pomiędzy pęcherzykami mają nabonek jednowarstwowy cylindryczny. Te drogi to drzewo

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

"Żona Lota" Anna Achmatowa

Anna Achmatowa "Żona Lota" "I obejrzała się żona jego idąc za nim, a obróciła się w słup solny" (Genesis 19,26) "I szedł sprawiedliwy za mężem od Boga, Ogromny i jasny, na czarnej szczyt góry, A żonie Lotowej szeptała tak trwoga: Nadążysz, a teraz spójrz jeszcze za mury, Na wieże czerwone roszinnej Sodomy, Na plac, gdzieś nuciła i przędła, i żyła, Na okna już puste w wysokim tym domu, Gdzieś dzatki miłemu mężowi rodziła. Spojrzała - i skute w śmiertlenej niemocy jej nogi, tak bystre, przyrosły do ziemi, I widzieć nie mogły już więcej jej oczy, Bo Pan ją w przejrzysty słup soli zamienił. To strata niewielka, jak łza w oceanie, Lecz któż tę kobietę opłacze na ziemi? O, tylko w mym sercu na zawsze zostanie Bo życie oddała za jedno spojrzenie." Przekład Gina Gieysztor 1) Co zapowiada tytuł? Tytuł "Żona Lota" zapowiada, że w utworze będzie  mowa o wydarzeniach biblijnych (ze Starego Testamentu) i że w centrum wydarzeń z...

Kolo, okrag

1. Pole i obwod kola Pole kola P = πr^2 Obwod kola L = 2 πr r -  dlugosc promienia kola 2. Dlugosc luku Luk jest okreslony przez promien okregu r i kat srodkowy α. Dlugosc zaznaczonego luku AB i obwod okregu L pozostaja w takim samym stosunku wzglednie siebie jak kat srodkowy α i kat pelny 360o. AB/L = α/360o Dlugosc luku wycinka kola o promieniu r wycietego przez kat srodkowy o mierze α jest rowna 2πr * α/360o. 3. Pole wycinka kola Kat srodkowy α. Pole tego wycinka kolo P_w i pole kola P pozostaja w takim samym stosunku wzgledem siebie jak kat srodkowy α i kat pelny 360o. P_w/P = α/360o Pole wycinka kola o promieniu r wycietego przez kat srodkowy o mierze α jest rowne πr^2 * α/360o . 4.  W czasach starozytnych zauwazono, ze stosunek dlugosci okregu do dlugosci srednicy jest dla wszystkich okregow ta sama liczba, liczbe te oznaczono grecka litera π. Babilonczycy przyjmowali, ze liczba to jest rowna 3, Egipcjanie (16/9)^2, Archimedes podawal 22/7. W 16...