Zoologia bezkręgowców

1) Pierwotniaki (PROTOZOA) wolnożyjące
-jednokomórkowe
-narządki - organella:
  *ruchu - wici, rzęski, nibynóżki
  *układ pokarmowy - wodniczki tętniące, pokarmowe



a)Otwornice

-pobierają CaCO3 lub SiO2 - budują z tego "domek"
-trzeciorzęd - tworzenie skał osadowych

Domki otwornicy

-komory pierwotne
-komory wtórne
-otworki (kanliki) na nibynóżki

b) Pantofelek

c) Wirczyk

Pierwotniaki :
-Niciowe
-Sarkadowe
-Orzęski



Pierwotniaki pasożytnicze i symbionty

a) Hurmaczek (Gregaina polymorpha)
-pasożyty przewodu pokarmowegobezkręgowców (larw marinaka)
-wiciowy typ (nie mają witek, tylko niektóre formy)
-biszkoptowy kształt, protonerit - przednia część, deltomerit, rozdziela je szklista, mezoplazma, endoplazma ziarnista (w deltomerie prze....- jądro komórkowe)
-nazwa - występują hummen - przyczepiają się do siebie
- nie mają organelli ruchu (ruch na zasadzie wyrzutu?)
-Sporazoa

b) Trypanosoma
-pasożyt powoduje śpiączke afrykańską
-przenoszony przez muche tse-tse
-rezerwurat - antylopy
-krew - płyn mózgowo rdzeniowy -> mózg -> ośrodek snu
-objawy: nadaktywność na przemian ze zmęczeniem
-świderkowaty kształt
-poryszujące za pomocą wici (Przymocowanej za pomocą błony falującej)

c)Plasmodium sp. (Zaradzica zimnicy)
-oddżywiają się zawartością erytrocyty
-erytrocyt rozpada się pasożyt zraza kolejne
-dreszcze - duże inwazje, może powodować śmierć
-od częstość ataku nowa choroby

e) Toxoplasma sp.
-urzęduje w ukł siateczkowo- śródbłonowej
-choroba odzwierzęca, - d. zarażenia wydzielina kotów
-w ciąży - poronienia, wodogłowie

f) Entamoeba sp.
-dwie postacie: mikro i makro
-owrzodzenia jelit, anemia

g) Entodinomorpha sp.
-orzęski, z zawortości żwacza przerzuwaczy
-symbionty
-trawią celuloze w żwaczu
-wysoko uorganizowane pierwotniaki
-mają szkielecik - by utrzymać się  między pokarmem, nie być zgniecionym
-podzielone ciało

2) Gąbki:

-głównie osiadłe

-mają szkielet CaCO3, SiO2 lub sponginy

-twarda lub miękka C2 lub bez szkieletu wapiennego)

-gąbki miękkie

  *ze sponginy (sieć, bardzo elastyczna)

  *Szkielet wapienny lub krzemionkowy z igieł (1,3,4 -wieloosiowe) (igły z mezoglei)

-pory pobierają wodę z otoczenia

-filtruje wode

-otwór osculum - otwór wyrzutowy

-filtratowy środoowiska

-jama paragastralna - wyścielona k. kołnierzykowatymi

  *ascon

  *sycon

  *leucon

-formy przetwornikowe - gemmule - z k. archeocytni, wylatują z otoczek i oleja początek nowym gąbkom, 2 otoczki spirgonowe (zew i wew) - które są rozpierane przez amfidyski -> konforta...? izolacja 2xmikropyle - okienko, kontakt z środowiska zew

1. pokroje gąbek

2. igły i fragmentu sponginowego

3. gemmule Jamochłony

4. sciana ciała stłubi - stłubiopławy

5. kolonia stubiopławów - stubiopławy

6. meduza - krążkopławy

7. koral sześciopromienny (ukwiał) - koralowce

8. koral ośmiopromienny - koralowce

Rys szkielet sponginowy jednoosiowy z igłami

Gemmula przekrój

Rys. Pokroje gąbek 

Gąbka morska, osculum

Gąbka kąpielowa (Euspongia officinalis)

Stłubie:

- 2 warstwy ekto i endo dermy

-2 postacie stłubie i meduzy

Stłubio:

-kolonia

  * wspólna hydroteka

  * hydronity - odżywianie koloni

  * kształt maczugi - rozmnażanie

-różnopostaciowość i podział pł..

Stłubiopławy:

-może meduza (hydromeduza)

Meduza:

-na 4 ćwiartki

-kanał okrężny

-4 płaty gębowe - pływać

-wyżej uorganizowane

-8 kolebek z zmysłami: chemiczny, dotyk, światła

-95% wody

-parzydełka

-penetratory, walwenty, glutynanty

Korale:

-tylko w formie polipa

-budowanie szkieletów z CaCO3 lub SiO2

-ukwiały - korale bezszkieletowe

Rys. Coleenterata; Hydrozoa i kolonia stłubiopław

Rys. Coelenterota, stłubiopław

Rys. Koral sześciopromienny - ukwiał

Rys. Karol ośmiopromienny (korkowiec - Alcyonium sp.)

Rys. Meduza

-ropalia

-otwór gębowy

-parzydełka

ROBAKI PŁASKIE

Budowa wirków:

-nie mają jamy ciała - cały wypełniony parenchyna

-mają oczy kubkowe, pigmentowe - odróżniają natężenia światła

-narząd wydalniczy - protonefrydialne

-narządy płciowe - przeważnie obojniacze

-ma wysuwaną gardziel

Wirki

-bezjelitkowe

-trójjelitkowe

Wirki

-słodkowodne 2cm

-słonowodne  cm

-jelito wprowadza pokarm i trawi go

Przywry : Motylica wątrobowa

-żyje w przewodach żółciowych wątroby

-pasożyt

-orzęsiona larwa wnika do ślimaka Błotniarka stawowa

-jest obojnikiem

-przyssawka gębowa

-przyssawka brzuszna

-żółtniki - zaopatruje jajo -> zarodek .w pożywieniu + jaja zostaje

-kanaliki zbiorcze połączone z kanałem poprzecznym

-jajnik nieparzysty

-parzyste jądra

-gruczoły Mehlisa

Przywry krwii:

-jest rozdzielnopłciowy

-samiec krótki z fałdami

-otocza fałdami samiec

Przywry

-kanaliki zbiorcze

-przyssawka gębowa

Motylica wątrobowa

-przyssawka gębowa

przyssawka brzuszna

-kanaliki zbiorcze

-żółtniki

-jelito

-macica wypełniona jajami

-macica

-roszczeniowa

motylica wątrobowa w przewodzie śółtkowym wątroby.

Wpławek biały

-układ wydalniczy

-oczy

-układ pokarmowy

-gardziel

Tasiemce Cestodia

-wew. pasożyty, gł w jelicie cienkim

-wstęgowato wydłużone, spłaszczenie grzbietowo-brzusznie, złożone z członów 6mm do kilku m od 3 do 200 członów

-główka (scolex), szyjka, strobile

-w każdym członie powtórzony kompleks narządu

-złożony cykl ze zmianą żywicieli

Narządy czepne

-przyssawki - zwykłe 4, silnie aparaty rzęs z zew ślepo zamkniętą jamką

-bothridia

-bruzdy

Strobile

-człon niedojrzały - nie wykształcony ukł. rozrodczy

-ukł. obojniaczy - wykształcone ukł. samca i samicy

-człon maciczny - głównie macica z jajami

Pokrywa ciała

-wór powłokowo mięśnioey

  *tegument

  *m. okrężny

  *m. podłużny

....

Tasiemce

a) bruzdogłowie

-aparat czepny w postaci bruzdy przyssawki (niekiedy haczyki)

-2 żywiciele pośrednie , 3 larwy

-jajo -> koracidia ->procerkoid -> procerkoid -> larwa -> osobnik dorosły

b)żyworodne

-przyssawki, ruchomy ryjek z haczykami

-jajo - > . onkosfera -> wągier - larwa inwazyjna -> osobnik dorosły

Typy wągrów

-cystocerkoid- 1 stoleks - 1 tasiemiec

-cyskicerkus- 1 stoleks - 1 tasiemiec, często poprzecznie prążkowany

-cenurus - wmózgu tasiemiec pęka

-echinokokus - gł. 80% wątroba, tasiemiec bąblowiec

Bruzdogłowowce

zarażoa tasiemiec uzbrojony:

-jaja -> żywiciel pośredni

-autoinwazja -> onkosfera -> węgrzyca ośrodek?

Cystocerkoza

1. strobila

2. scolex tasiemiec uzbrojony

3. człon obojniczy

4. larwy tasiemców

4.1 cysticerkoid cechlusowe? w mięśniu wieprzowym

4.2 coenunus

4.3 echinoccocus gromulus - wycinek pęcherz

4.1 Cystcerkoid

2. Hymendepcs sp. T. korki

3. człon obojniaczy

4.3 echinoccocus

3. Człon dojrzały z macicą

ROBAKI OBŁE

1. przekrój samców i samic

2. anatomia samców i samic

3. glista przekrój poprzeczny samic

4. larwa włośnica krętego

5. włosogłówka

6. owsik samiec

-pasożyty układu oddechowego, pokarmowego

-po CO2 pierwszy drożny układ pokarmowyWłosogłówka

-pasożyt jelita (grubego)

-tylna część do jelita; cienka część, długa przednie

Włosień kręty 

1. Przekrój samiec i samic Parascaris equorium - Glista końska

2. anatomia samca i samicy glisty ludzkiej (Ascaris ....)

samiec

-jądro

-nasieniowód

-przewód pokarmowy

-przewód wydalniczy

-kanał wytryskowy

samica

-układ wydalniczy

-przewód pokarmowy

-pochwa

-macica

-jajowód 

-jajnik

3. glista przekrój poprzeczny samica -Ascaris sp.

3. Przekrój poprzeczny gęsty samica Ascaris sp.

-przewód wydalniczy

-jajowód

-jelito

-warstwa mięśni podłużny

-kutikula

-jajniki

-macica

4. Larwa włośnica krętego Triclinella spiralis

5. Włosogłówka Trichocephalus ovis

PIERŚCIENICA

-jama ciała otoczona nabłonkiem parytorealnym ściennym i trzewnym

1. Wieloszczet osiadły

2. Wieloszczet wędrujący

3. parapadium - podnóża

WIELOSZCZETY

1. Wieloszczet osiadły

2. Wieloszczet wędrujący

3. Parapodium - podnoża

-wąs grzbietu

notopodium

-szczecik

-rzeciopodium

-wąs brzuszny

-igły acicelwe

SKĄPOSZCZETY

4. Dżdżownice pokrój

-siodełko

5. Dżdżownica pokrój

-szczecinki

-warstwa mięśni podłużnych

-kutikula

-warstwa mięśni okrężnych

-jelito

-thyloselis

-łańcuszek nerwowy brzuszny

-naczynia krwionośne brzuszne

PIJAWKI

6. pijawka - pokrój (pijawka końska)

Chelicerata - szczekoczułkowce

1. Skorpion

2. Pająk - pokrój

3. pająk kądziołki przednie

4. zakleszczotek

5. kleszcz

6. świerzbowiec

7. varroa

-(szczękoczułki, nowogłaszczki - kształt szpon)

-brak szułków

-4 par odnóż

-pdwłok zazwyczaj pozbawiony odnóży (resztki -kędziołki przenne)

-najpierwodniejsze - skorpiony (odwłok segmentowy

-drugi zakleszczetek (mikro)

-pająki

Niki pojęcie - 2 typów

-szkielet

-łebka

-roztocza (kleszcz - borelioza, świerzbowiec - pasożyt podskórny zwierząt i człowieka, varroza - pasożyt pszczół)

-kosarze

1. Skorpion

-głowotułów

-4 pary odnóży

-proodwłok

-zaodwłok

2.Pająk - pokrój

-odwłok

-odnóża kroczne

3. Pająki kądziołki przednie (pająk krzyżak)

-odbyt

4. zakleszczotek

5. Świerzbowiec

7. varroa

STAWONOGI

Skorupiaki

czułków

1. Kaczenica 

-czułki

-nóżka

2. Pąkle

-pąkl

-muszla małży

3. Sphyrion lumpi

-głowota...

-szyjka

-pereon

-wyrostki oddechowe

4. Splewka

-odwłok

-przyssawki

-oczy

5. Idethea eutomon

6. Krab

-czułki

-żuwaczki

-szczęki

-szczęko-nóżki

-odnóża chodowe

-odnóża odwłokowe

-szczypa

-odnóża kroczne

-bruzda karkowce

-bruzda skrzelowa

Tchawkodyszne

Dwuparce

1.Julus

Pareczniki

2. Zieninek - Geophilus

3. wij drewniak - Lithobius forfiatus

Owady - Insecto

4. morfologia owada

5. czułek

6. odnóże kroczne 

7. tchawka

-tchaki częściowo wyłożone chityną

-tchawki mają spirale chitynowe - przeciwko zapodaniu się tchawek

-rtrachole - zakończenie tkawek

8. przetchlinka

9. narządy gębowe typu gryzącego:

-zw. lądowe, niektóre powróciły do środ wodnego

-skrzelotchawki

-larwy komora

Tchawce:

-wije

-dwuparce

  *odcinek głowy, 1 para czułków czasem oczy

  * kilka porzątkowy 1 para odnóży, pozostałe po 2 na każdy segment (rozwój zarodkowy)

  *rożślinożerne

  *żyją czasem w ciemności (brak ...)

  *czułka o okiem narząd toczoswardiego (zlanie się segmentów, ... wilgoci)

Pareczniki

-podobne

-Geophicus, wij drewniak

-1 para odnóży na segment

-naleczniki

Owady

-2 grupy

   *bezskrzydła (nawet w rozwoju zarodkowym bez skrzydeł)

      **reblik . cukrowy, skoczogonki, ...

   *uskrzydlone (nawet nie wtórnie uskrzydlonych)

     *mogą aktywnie latać

-labilność

  *rozmiar

  *budowa skrzydeł

  *przystosowanie do środ. w jakim funkcjonuje

głowa-tagma

  *czułki (1 para)

  *oczy złożone

  *oczy proste

  *narządy gębowe

Tułów

1. - przedtułó∑ I para odnóży kroczny

2. - śródtułowia II para odnóży krocznych I para skrzydeł

3. -

5.odwłok - segmenty

6. przysadki odwłokowe

Czułek

-trzonek

-nóżka

-witoka ? (przekształcenie)

  *długie -chodzenie

  *patrzyste - latające

     **protogrzebyki

     **feromoony

Odnóża kroczne

   (z odruchów połączone stawami)

 -biodro

-mały krętocz

-udo

-goreń

-stopa

-z pazurkami, przyleganie lub pazurkiem...? , odnóża pływne , a skaczące -> dłuższe udo -> skoczne

Tchawka

Narządy gębowe typu gryzącego

- najprymitywniejszy układ narządów gębowych

-warga górna

-2 żuwaczki (zclutyngowane?, czemu zęby)

-szczęka 1 pary

  *język

  *języczek

  *głaszczka

  *pieniek?

  *kanuiczko?

-warga dolna (zrośnięte szczęki (2 pary)

5. czułek

3. wij drewniak

2. Zieminek

4.morfologia owada

9. Narządy gębowe gryzące

-warga górna

-żuwak

-warga dolna

-szczęka (pień i kotwiczka)

przeobrażenie niezupełne

muchówka / stonka ziemniaczana zupełna

10 różnych owadów w domu

rzęd

narządy gebowe

jakie skrzydła i nazwa

Rozwój owada 

mucha (musca sp.)

-przeobrażenie zupełne 

-aparat typu liżącego

-1 para skrzydeł błoniastych

Rzimuchówki

złoże jaj

larwy

poczwarka

owad dorosły

żuk gnojowy

Rząd chrząszcze

-przeobrażenie zupełne

-skrzydło

I pary -zesklerelyzowane pokrywy lub zarośnięte wzdłuż lini przewlekana

II pary - błoniasty mogą być czściowo zredukowane lub ich brak

-aoarat gębowy typu gębowego

Zawrok tawulec

-holometabolizm

-aparat ssący z trąby

-skrzydło błoniaste

Wszoł głowowa

Rząd: Wszoły

-bezskrzydłowy

-przeobrażenie niezupełne (brakuje poczwarki)

-gryzący aparat kłująco-ssący

-skrzydła: brak

Pluskwa domowa

Rząd: pluskwiaki

-aparat ssący

-skrzydła przeobrażone

larwa gny końskiej Diplera

Stonka ziemniaczana

Rząd: chrząszcze

-pierwsze skrzydła pokrywowe, drugie błoniaste

-przeobrażenie zupełne

-rozwój typu holometabolia

-aparat typu gryzącego

wesz odzieżowa

chrabąsz majowy

Rząd: chrabąszcza

Ządłowka

-2 pary skrzydeł

błoniaste - mniejsze i większe

-aparat gryząco-liżący

-przeobrażenie zupełne

Wesz świńska (Hemopinus suis)

-brak skrzydeł

-przeobrażenie niezupełne

-aparat kłująco-ssący

Mięczaki - Mollusca

wielotarczowce

-głowa

-stopa

-worek trzewiowy

1. chiton

ślimaki

2. 4 muszle

3. anatomia ślimaka

małże

5. 3 muszle

6. anatomia

głowonogi

-t.lodzik - muszla

-g. kalmar

-g. os sepiae

1. chiton

9. os sepiae

2. muszle ślimaka

7. łodzik

8. kalamar

6. Anatomia małże -szczeżuja

-przedni zwieracz muszli

-otwór gębowy

-wątroba

-narządy rozrodcze

-noga

-serce

-tylni zwieracz muszli

-syfon wypustowy

-syfon wpustowy

-skrzela

-płaszcz

5. 3 muszle małży

ślimak staliokis