1. Zagadnienia wstępna
Miejsce akcji: Londyn
Czas akcji: wigilijna i święta Bożego Narodzenia
Głównego bohatera: Ebenezer Scrooge, bogaty kupiec
2. Status bohaterów "Opowieści wigilijne"
Realistyczni:
-Ebenezer Scrooge
-Bob Cratchit - buchalter, pracownik Scrooge'a, ojciec Piotra, Marty i małego Tiny Tima
-żona Boba
-Fred - siostrzeniec Scrooge'a
-żona Freda
Fantastyczni- zjawy:
-zjawa zmarłego wspólnika Jakuba Marleya, wspólnika Scrooge'a
- duch wigilijnej przeszłości
- duch teraźniejszości (świąt obecnych)
-duch przyszłości (przyszłego Bożego Narodzenia)
3. Treść utworu
Ebenezer Scrooge po śmierci swego wspólnika Jakuba Marleya nadal prowadzi spółkę "Scrooge i Marley", nie zmieniając jej nazwy, by nie stracić klientów. Siedem lat po śmierci przyjaciela w wigilię Bożego Narodzenia siedzi do późna w kantorze i arogancko zbywa swego siostrzeńca, życzliwego i radosnego Freda, który przychodzi złożyć mu życzenia i zaprosić na świąteczny obiad. Zbywa też ludzi w towarzystwa dobroczynnego i stanowczo odmawia im świątecznego datku, mimo iż jest bardzo zamożnym człowiekiem. Pomocnikowi wypomina, że Boże Narodzenie będzie dniem wolnym i chce potrącić mu za ten dzien wynagrodzenie, żąda również wcześniejszego przyjścia do pracy po świętach.
Po powrocie do domu zaczyna doświadczać dziwnych rzeczy - w jego mieszkaniu pojawia się duch zmarłego wspólnika i, ciągnąc za sobą ciężkie łańcuchy, opowiada o swym strasznym losie, jaki spotkał go po śmierci za zajmowanie się jedynie sprawami sklepu i niewrażliwość na losy innych. Zapowiada nadejście innych duchów.
Następuje zaburzeniem czasu i o pierwszej w nocy pojawia się pierwsza z zapowiadanych zjaw - duch wigilijnej przeszłości. Przypomina skąpcowi rodzinną wieś, samotną wigilię i cudowne chwile spędzone w domu z siostrą, a potem ze znajomymi, wreszcie rozstanie z narzeczoną, która zostawiła go, bo zaniedbywał miłość na rzecz pieniędzy; widmo pokazuje też obecny stosunek kobiety do Scrooge'a: w jej domu mówi się o nim ... Szczur.
Druga zjawa jest duchem tegorocznego Bożego Narodzenia i pokazuje wszystkie jego uroki: ubogą, ale cudowną ucztę w domu Cratchita i jego małżonki oraz dzieci; jednocześnie Scrooge dowiaduje się, że pogodny, grzeczny, ale słaby synek jego buchaltera, Tiny Tim, w przyszłe święta nie będzie żył. Scroooge widzi też radosne wigilie prostych obcych ludzi: marynarzy, górników, wreszcie wigilijne przyjęcie w domu siostrzeńca Freda i los chorych, ubogich, mieszkańców przytułków.
Ostatni duch przyszłego Bożego Narodzenia pokazuje mu żałobę w domu Cratchita po śmierci chorego synka i samotną, upokarzającą śmierć samego Scrooge'a, opuszczonego przez wszystkich, umierającego wśród nieżyczliwych mu obcych ubogich ludzi, nienawidzących go i rozkradających jego rzeczy.
Poruszony wizytą zjaw skąpiec budzi się i orientuje, że nie zmarnował jeszcze tych świąt, które wskutek tajemniczych zaburzeń czasu nadal trwają. Nie marnuje więc ani chwili i postanawia, że jeszcze w to Boże Narodzenie musi odmienić swe życie . I odmienia.
4. Zasadniczy temat utworu: przemiana głównego bohatera
Dyskusja: Czy taka przemiana jest możliwa?
Zamożny stary kupiec o nieprzyjemnym wyglądzie i jeszcze bardziej odstręczających sposobie bycia, starzec o ostrych rysach i długim nosie, pomarszczony, chód sztywny, oczy zaczerwienione, sine usta.
Chciwy, skąpy, skryty, przebiegły, "zamknięty w sobie i milczący jak ostryga", nielubiany zarówno przy bliskich (żona jego pracownika), jak i obcych, stary kawaler, sobek, sknera, niewrażliwy na los innych, niepotrafiący ze swych pieniędzy korzystać ani wspierać nim bliźnich.
Odmawia datku towarzystwu dobroczynnemu, którego przedstawiciele odwiedzają go przed świętami. Mało tego, własnemu pracownikowi wydziela głodową pensję, mimo iż wie , że Bobowi Cratchitowi nie wystarcza ona na wyżywienie rodziny i leczenie ciężko chorego synka. Żałuje pracownikowi nawet węgla na ogrzanie się w czasie pracy, bob nie ma też wystarczającej ilości pieniędzy, by kupić sobie zimowe okrycie. Ebenezer Scrooge jest wobec swego pracownika nadmiernie surowy, tępi go za każde, minimalne nawet, spóźnienie, żałuje mu także dnia wolnego na święta.
Scrooge'a nie odchodzi nawet los siostrzeńca Freda - syna bliskiej niegdyś Ebenezerowi siostry.
Fred ma troski materialne, bo prawdopodobnie popełnił mezalians. Scrooge nie rozumie ani jego decyzji o założeniu rodziny, ani radosnego usposobienia. Życzliwe gesty ze strony Freda i jego żony, takie jak życzenia i zaproszenia na świąteczny obiad, zdziwaczały wuj traktuje z wyniosłą propagandą - uważa, że biedak z małym stanem konta ma pewien nie powinien wogóle cieszyć się ze świąt. Zresztą Scrooge wogóle Boże Narodzenie uważa za głupotę i ekstrawagancję przynoszącą szkodę pracy. Nie świętuje, wigilię spędza sam, nie dba o uczucia rodzinne, szacunek pracownika ani o pamięć zmarłego przed siedmiu już lat wspólnika i przyjaciela, Jakuba.
Sam, skupiony jedynie na pracy i sprawach materialnych, także nie korzysta z życia, mieszka w ponurym, źle oświetlonym i żle ogrzanym domu, jada byle co.
Nie zna uczucia miłości, narzeczona zerwała z nim, gdy zaczął zbytnio skupiać się na sprawach materialnych, dla rodziny, znajomych, a tym bardziej dla obcych - nie ma serca. Nie dopuszcza do siebie myśli, że mógłby żyć inaczej.
Jedynym zadaniem: Scrooge to skąpiec, sknera, niewrażliwy dziwak obojętny na los innych.
a) Charakterystyka Scrooge'a przed przemianą
Starzec, przerażony pojawieniem się ducha wspólnika i trzech innych zjaw, postanawia się zmienić i odtąd zachowywać się tak , by nie spełniła się wizja przyszłości pokazana mu przez ostatnie z widm (samotna śmierć w gronie nieżeczliwych, obcych ludzi, rozkradających jego majątek, radość innych z tego zgonu, powtarzanie złej opini o sknerze nawet po jego zgonie, niechęć do udziału w jego pogrzebie - uczestnictwo brane pod uwagę jedynie z uwagi na stypę, pochówek w ubogiej odzieży, lo lepszą ukradziono, ograbienie mieszkania, radość dłużników).
Kupiec postanawia naprawić swoje życie, odtąd chce być inaczej postrzegany przez ludzi. Staje się człowiekiem uśmiechniętym, radosnym, hojnym i otwartym na potrzeby innych.Chętnie, jak nigdy., obchodzi Boże Narodzenie.
Pierwszym krokiem świadczącym ...
Sam, skupiony jedynie na pracy i sprawach materialnych, także nie korzysta z życia mieszka w ponurym, źle oświetlonym i źle ogrzanym domu, jada byle co.
Nie zna uczucia miłości, narzeczona zerwała z nim, gdy zaczął zbytnio skupiać się na sprawach materialnych, dla rodzinny, znajomych, a tym bardziej dla obcych - nie ma serca. Nie dopuszcza do siebie myśli, że mógłby żyć inaczej.
Jednym zdaniem: Scrooge to skąpiec, sknera, niewrażliwy dziwak obojętny na losy innych.
b) Charakterystyka Scrooge'a po przemianie
Starzec, przerażony pojawianiem się ducha wspólnika i trzech innych zjaw, postanawia się zmienić i odtąd zachować tak, by nie spełniła się wizja przyszłości pokazana mu przez ostanie z widm(samotna śmierć w gronie nieżyczliwych , obcych ludzi , rozkradających jego majątek, radość innych z tego zgonu , powtarzania złej opinii o sknerze nawet po jego zgonie, niechęć do udziału w jego pogrzebie - uczestnictwo brane pod uwagę jedynie z uwagi na stypę, pochówek w ubogiej odzieży, bo lepszą ukradziono, ograbienie mieszkania, radość dłużników).
kupiec postanawia naprawić swoje życie, odtąd chce być inaczej postrzegany przez ludzi. Staje się człowiekiem uśmiechniętym, radosnym, hojnym i otwartym na potrzeby innych. Chętnie, jak nigdy, obchodzi Boże Narodzenie.
Pierwszym krokiem świadczącym o jego przemianie jest kupienie ogromnego indyka dla rodziny ubogiego pracownika oraz wysyłanie go dorożką, by wynagrodzony sowicie posłaniec transportujący mięso nie zmęczył się. Kolejnymi krokami są : radosne witanie i pozdrowienie innych ludzi na świątecznym spacerze, hojny datek na cele dobroczynne, odwiedziny u siostrzeńca i jego żony oraz wspólny świąteczny obiad, a także podwyżka dla pracownika i wsparcie finansowe jego chorego synka, wreszcie zezwolenie Bobowi na godziwe ogrzewanie pomieszczenia, w którym pracuje.
Jednym zdaniem: Scrooge staje się dobroczyńcą, filantropem, hojnym, wrażliwym i bardzo hołdującym tradycji.
c) Wniosek: przemiana możliwa
Spowodował ją silny wstrząs psychiczny. Przyczyną wstrząsu psychicznego były:
-Spotkanie z duchami, ingerencja sił pozaziemskich w poukładane życie realistycznie nastawionego do życia skąpca, sknery.
-Przejęcie się tragicznym losem zmarłego wspólnika Marleya i strach przed takim samym okrutnym losem po śmierci.
-Zobaczenie wizji własnej śmierci - samotnej, niezgodnej, przynoszącej radość innym.
-Możliwość oglądania reakcji innych na postępowanie Scrooge'a (tak go nienawidzili, że nawet jego śmierć nie skłoniła ich do współczucia.
-Wzruszenie wspomnieniami przeszłości (dawne radosne wigilie, z siostrą, z przyjaciółmi, wspomnienia narzeczonej).
-Wzruszenie losem dobrego niewinnego dziecka, któremu groziła śmierć.
-Atmosfera Bożego Narodzenia.
5. Co było główną winą Scrooge'a?
Możliwe wnioski:
-Niewrażliwość na los bliskich nawet ludzi
-Zamknięcie się na sprawy innych, odcięcie od świata, izolacja
-Ograniczenie się do spraw materialnych, własnych interesów, spraw kantoru, zaniedbywanie spraw duchowych
-Egoizm
-brak z kontaktu z rodziną
-brak pamięci o zmarłych (przyjaciel, siostra)
-Nieobchodzenie świąt Bożego Narodzenia, lekceważenie ich
Utwór Dickensa ma charakter dydaktyczny, tzn. poucza się czytelnika. Skłania go do godnego obchodzenia Bożego Narodzenia, a przede wszystkim do życia w zgodzie z innymi, wczuwania się w ich problemy i pomocy bliźnim.
W utworze wyraźnie ujawnia się atmosfera Bożego Narodzenia - świąt rodzinnych, skłaniających do podsumowań, interesowania się z innymi, czynienia czegoś dla innych, nie tylko bliskich.
W jakich utworach jest jeszcze mowa o Bożym Narodzeniu i Nowym Roku?
-"Noelka" Małgorzaty Musierewicz
-"Chłopi" Władysława Reymonta (obraz wieczerzy wigilijnej)
-"Dziewczynka z . zapałkami" Hansa Christiana Andersena (Nowy Rok)
Miejsce akcji: Londyn
Czas akcji: wigilijna i święta Bożego Narodzenia
Głównego bohatera: Ebenezer Scrooge, bogaty kupiec
2. Status bohaterów "Opowieści wigilijne"
Realistyczni:
-Ebenezer Scrooge
-Bob Cratchit - buchalter, pracownik Scrooge'a, ojciec Piotra, Marty i małego Tiny Tima
-żona Boba
-Fred - siostrzeniec Scrooge'a
-żona Freda
Fantastyczni- zjawy:
-zjawa zmarłego wspólnika Jakuba Marleya, wspólnika Scrooge'a
- duch wigilijnej przeszłości
- duch teraźniejszości (świąt obecnych)
-duch przyszłości (przyszłego Bożego Narodzenia)
3. Treść utworu
Ebenezer Scrooge po śmierci swego wspólnika Jakuba Marleya nadal prowadzi spółkę "Scrooge i Marley", nie zmieniając jej nazwy, by nie stracić klientów. Siedem lat po śmierci przyjaciela w wigilię Bożego Narodzenia siedzi do późna w kantorze i arogancko zbywa swego siostrzeńca, życzliwego i radosnego Freda, który przychodzi złożyć mu życzenia i zaprosić na świąteczny obiad. Zbywa też ludzi w towarzystwa dobroczynnego i stanowczo odmawia im świątecznego datku, mimo iż jest bardzo zamożnym człowiekiem. Pomocnikowi wypomina, że Boże Narodzenie będzie dniem wolnym i chce potrącić mu za ten dzien wynagrodzenie, żąda również wcześniejszego przyjścia do pracy po świętach.
Po powrocie do domu zaczyna doświadczać dziwnych rzeczy - w jego mieszkaniu pojawia się duch zmarłego wspólnika i, ciągnąc za sobą ciężkie łańcuchy, opowiada o swym strasznym losie, jaki spotkał go po śmierci za zajmowanie się jedynie sprawami sklepu i niewrażliwość na losy innych. Zapowiada nadejście innych duchów.
Następuje zaburzeniem czasu i o pierwszej w nocy pojawia się pierwsza z zapowiadanych zjaw - duch wigilijnej przeszłości. Przypomina skąpcowi rodzinną wieś, samotną wigilię i cudowne chwile spędzone w domu z siostrą, a potem ze znajomymi, wreszcie rozstanie z narzeczoną, która zostawiła go, bo zaniedbywał miłość na rzecz pieniędzy; widmo pokazuje też obecny stosunek kobiety do Scrooge'a: w jej domu mówi się o nim ... Szczur.
Druga zjawa jest duchem tegorocznego Bożego Narodzenia i pokazuje wszystkie jego uroki: ubogą, ale cudowną ucztę w domu Cratchita i jego małżonki oraz dzieci; jednocześnie Scrooge dowiaduje się, że pogodny, grzeczny, ale słaby synek jego buchaltera, Tiny Tim, w przyszłe święta nie będzie żył. Scroooge widzi też radosne wigilie prostych obcych ludzi: marynarzy, górników, wreszcie wigilijne przyjęcie w domu siostrzeńca Freda i los chorych, ubogich, mieszkańców przytułków.
Ostatni duch przyszłego Bożego Narodzenia pokazuje mu żałobę w domu Cratchita po śmierci chorego synka i samotną, upokarzającą śmierć samego Scrooge'a, opuszczonego przez wszystkich, umierającego wśród nieżyczliwych mu obcych ubogich ludzi, nienawidzących go i rozkradających jego rzeczy.
Poruszony wizytą zjaw skąpiec budzi się i orientuje, że nie zmarnował jeszcze tych świąt, które wskutek tajemniczych zaburzeń czasu nadal trwają. Nie marnuje więc ani chwili i postanawia, że jeszcze w to Boże Narodzenie musi odmienić swe życie . I odmienia.
4. Zasadniczy temat utworu: przemiana głównego bohatera
Dyskusja: Czy taka przemiana jest możliwa?
Zamożny stary kupiec o nieprzyjemnym wyglądzie i jeszcze bardziej odstręczających sposobie bycia, starzec o ostrych rysach i długim nosie, pomarszczony, chód sztywny, oczy zaczerwienione, sine usta.
Chciwy, skąpy, skryty, przebiegły, "zamknięty w sobie i milczący jak ostryga", nielubiany zarówno przy bliskich (żona jego pracownika), jak i obcych, stary kawaler, sobek, sknera, niewrażliwy na los innych, niepotrafiący ze swych pieniędzy korzystać ani wspierać nim bliźnich.
Odmawia datku towarzystwu dobroczynnemu, którego przedstawiciele odwiedzają go przed świętami. Mało tego, własnemu pracownikowi wydziela głodową pensję, mimo iż wie , że Bobowi Cratchitowi nie wystarcza ona na wyżywienie rodziny i leczenie ciężko chorego synka. Żałuje pracownikowi nawet węgla na ogrzanie się w czasie pracy, bob nie ma też wystarczającej ilości pieniędzy, by kupić sobie zimowe okrycie. Ebenezer Scrooge jest wobec swego pracownika nadmiernie surowy, tępi go za każde, minimalne nawet, spóźnienie, żałuje mu także dnia wolnego na święta.
Scrooge'a nie odchodzi nawet los siostrzeńca Freda - syna bliskiej niegdyś Ebenezerowi siostry.
Fred ma troski materialne, bo prawdopodobnie popełnił mezalians. Scrooge nie rozumie ani jego decyzji o założeniu rodziny, ani radosnego usposobienia. Życzliwe gesty ze strony Freda i jego żony, takie jak życzenia i zaproszenia na świąteczny obiad, zdziwaczały wuj traktuje z wyniosłą propagandą - uważa, że biedak z małym stanem konta ma pewien nie powinien wogóle cieszyć się ze świąt. Zresztą Scrooge wogóle Boże Narodzenie uważa za głupotę i ekstrawagancję przynoszącą szkodę pracy. Nie świętuje, wigilię spędza sam, nie dba o uczucia rodzinne, szacunek pracownika ani o pamięć zmarłego przed siedmiu już lat wspólnika i przyjaciela, Jakuba.
Sam, skupiony jedynie na pracy i sprawach materialnych, także nie korzysta z życia, mieszka w ponurym, źle oświetlonym i żle ogrzanym domu, jada byle co.
Nie zna uczucia miłości, narzeczona zerwała z nim, gdy zaczął zbytnio skupiać się na sprawach materialnych, dla rodziny, znajomych, a tym bardziej dla obcych - nie ma serca. Nie dopuszcza do siebie myśli, że mógłby żyć inaczej.
Jedynym zadaniem: Scrooge to skąpiec, sknera, niewrażliwy dziwak obojętny na los innych.
a) Charakterystyka Scrooge'a przed przemianą
Starzec, przerażony pojawieniem się ducha wspólnika i trzech innych zjaw, postanawia się zmienić i odtąd zachowywać się tak , by nie spełniła się wizja przyszłości pokazana mu przez ostatnie z widm (samotna śmierć w gronie nieżeczliwych, obcych ludzi, rozkradających jego majątek, radość innych z tego zgonu, powtarzanie złej opini o sknerze nawet po jego zgonie, niechęć do udziału w jego pogrzebie - uczestnictwo brane pod uwagę jedynie z uwagi na stypę, pochówek w ubogiej odzieży, lo lepszą ukradziono, ograbienie mieszkania, radość dłużników).
Kupiec postanawia naprawić swoje życie, odtąd chce być inaczej postrzegany przez ludzi. Staje się człowiekiem uśmiechniętym, radosnym, hojnym i otwartym na potrzeby innych.Chętnie, jak nigdy., obchodzi Boże Narodzenie.
Pierwszym krokiem świadczącym ...
Sam, skupiony jedynie na pracy i sprawach materialnych, także nie korzysta z życia mieszka w ponurym, źle oświetlonym i źle ogrzanym domu, jada byle co.
Nie zna uczucia miłości, narzeczona zerwała z nim, gdy zaczął zbytnio skupiać się na sprawach materialnych, dla rodzinny, znajomych, a tym bardziej dla obcych - nie ma serca. Nie dopuszcza do siebie myśli, że mógłby żyć inaczej.
Jednym zdaniem: Scrooge to skąpiec, sknera, niewrażliwy dziwak obojętny na losy innych.
b) Charakterystyka Scrooge'a po przemianie
Starzec, przerażony pojawianiem się ducha wspólnika i trzech innych zjaw, postanawia się zmienić i odtąd zachować tak, by nie spełniła się wizja przyszłości pokazana mu przez ostanie z widm(samotna śmierć w gronie nieżyczliwych , obcych ludzi , rozkradających jego majątek, radość innych z tego zgonu , powtarzania złej opinii o sknerze nawet po jego zgonie, niechęć do udziału w jego pogrzebie - uczestnictwo brane pod uwagę jedynie z uwagi na stypę, pochówek w ubogiej odzieży, bo lepszą ukradziono, ograbienie mieszkania, radość dłużników).
kupiec postanawia naprawić swoje życie, odtąd chce być inaczej postrzegany przez ludzi. Staje się człowiekiem uśmiechniętym, radosnym, hojnym i otwartym na potrzeby innych. Chętnie, jak nigdy, obchodzi Boże Narodzenie.
Pierwszym krokiem świadczącym o jego przemianie jest kupienie ogromnego indyka dla rodziny ubogiego pracownika oraz wysyłanie go dorożką, by wynagrodzony sowicie posłaniec transportujący mięso nie zmęczył się. Kolejnymi krokami są : radosne witanie i pozdrowienie innych ludzi na świątecznym spacerze, hojny datek na cele dobroczynne, odwiedziny u siostrzeńca i jego żony oraz wspólny świąteczny obiad, a także podwyżka dla pracownika i wsparcie finansowe jego chorego synka, wreszcie zezwolenie Bobowi na godziwe ogrzewanie pomieszczenia, w którym pracuje.
Jednym zdaniem: Scrooge staje się dobroczyńcą, filantropem, hojnym, wrażliwym i bardzo hołdującym tradycji.
c) Wniosek: przemiana możliwa
Spowodował ją silny wstrząs psychiczny. Przyczyną wstrząsu psychicznego były:
-Spotkanie z duchami, ingerencja sił pozaziemskich w poukładane życie realistycznie nastawionego do życia skąpca, sknery.
-Przejęcie się tragicznym losem zmarłego wspólnika Marleya i strach przed takim samym okrutnym losem po śmierci.
-Zobaczenie wizji własnej śmierci - samotnej, niezgodnej, przynoszącej radość innym.
-Możliwość oglądania reakcji innych na postępowanie Scrooge'a (tak go nienawidzili, że nawet jego śmierć nie skłoniła ich do współczucia.
-Wzruszenie wspomnieniami przeszłości (dawne radosne wigilie, z siostrą, z przyjaciółmi, wspomnienia narzeczonej).
-Wzruszenie losem dobrego niewinnego dziecka, któremu groziła śmierć.
-Atmosfera Bożego Narodzenia.
5. Co było główną winą Scrooge'a?
Możliwe wnioski:
-Niewrażliwość na los bliskich nawet ludzi
-Zamknięcie się na sprawy innych, odcięcie od świata, izolacja
-Ograniczenie się do spraw materialnych, własnych interesów, spraw kantoru, zaniedbywanie spraw duchowych
-Egoizm
-brak z kontaktu z rodziną
-brak pamięci o zmarłych (przyjaciel, siostra)
-Nieobchodzenie świąt Bożego Narodzenia, lekceważenie ich
Utwór Dickensa ma charakter dydaktyczny, tzn. poucza się czytelnika. Skłania go do godnego obchodzenia Bożego Narodzenia, a przede wszystkim do życia w zgodzie z innymi, wczuwania się w ich problemy i pomocy bliźnim.
W utworze wyraźnie ujawnia się atmosfera Bożego Narodzenia - świąt rodzinnych, skłaniających do podsumowań, interesowania się z innymi, czynienia czegoś dla innych, nie tylko bliskich.
W jakich utworach jest jeszcze mowa o Bożym Narodzeniu i Nowym Roku?
-"Noelka" Małgorzaty Musierewicz
-"Chłopi" Władysława Reymonta (obraz wieczerzy wigilijnej)
-"Dziewczynka z . zapałkami" Hansa Christiana Andersena (Nowy Rok)
Komentarze
Prześlij komentarz